الوقت - جام جهانی ۲۰۲۶ در حالی به میزبانی آمریکا برگزار شد که این رقابتها، بهدلیل جنگ اخیر آمریکا علیه ایران، از همان ابتدا تحت تأثیر حواشی و تنشهای سیاسی قرار گرفت. در طول برگزاری مسابقات، بسیاری از مقامات سیاسی و شخصیتهای غیرورزشی آمریکا علیه تیم ملی فوتبال ایران موضعگیری کردند؛ اقدامی که از نگاه بسیاری، با روح بیطرفی و اصول میزبانی مسابقات بینالمللی مغایرت داشت.
در تازهترین نمونه، «مارکوین مولین»، وزیر امنیت داخلی آمریکا، پس از حذف تیم ملی فوتبال ایران از جام جهانی ۲۰۲۶، آشکارا از این اتفاق ابراز خرسندی کرد و گفت: «واقعاً خوشحالم که کارشان تمام شد و دیگر برنمیگردند.» وی در ادامه نیز با اشاره به محدودیتهای اعمالشده علیه کاروان ایران افزود: «وقتی توانستیم ویزاهایشان را لغو کنیم خیلی خوشحال شدم. شاید حتی یکی دو آهنگ هم خواندم و از خوشحالی رقصیدم.»
این اظهارات با واکنش تند ایران روبهرو شد. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در پیامی خطاب به مارکوین مولین نوشت: «آقای مولین؛ مأموریت خود را با موفقیت انجام دادید! اما در کنار آن، دستاورد دیگری هم داشتید؛ به جهانیان ثابت کردید که شایستگی میزبانی یک مسابقه بینالمللی را ندارید. مدیریت شما به نمونهای تمامعیار از هدر دادن اعتبار و منزلتی تبدیل شد که میزبانی یک رویداد جهانی میتواند برای یک کشور به همراه داشته باشد.»
بازی در شرایطی نابرابر
در کنار موضعگیریهای سیاسی مقامات آمریکایی علیه تیم ملی فوتبال ایران، بسیاری از کارشناسان فوتبال، حتی در خارج از ایران هم معتقدند تیم ملی ایران در شرایطی نابرابر وارد رقابتهای جام جهانی شده است.
«سایمون جردن»، کارشناس فوتبال و رئیس سابق باشگاه کریستال پالاس، در برنامه تلویزیونی TALKSPORT انگلیس با اشاره به شرایط تیم ملی ایران گفت: «اگر قرار باشد مقصری برای شرایط ایران در جام جهانی آمریکا پیدا کنیم، فیفا یکی از طرفهایی است که باید مورد سؤال قرار گیرد؛ زیرا این نهاد توافق میزبانی را امضا کرده، اما در اجرای کامل آن و الزامآور کردن تعهدات آمریکا موفق عمل نکرده است.»
وی تأکید کرد: «تا حدی میتوان گفت همین شرایط در حذف ایران از مسابقات نقش داشته است، زیرا هیچ تیم دیگری در این تورنمنت با چنین محدودیتهایی روبهرو نبود. هیچ تیم دیگری در شرایط جنگی یا تنش سیاسی مشابه قرار نداشت.»
جردن همچنین افزود: «ممکن است درباره سیاستهای مهاجرتی آمریکا و ملاحظات امنیتی استدلالهایی مطرح شود، اما واقعیت این است که یک تیم ملی فوتبال بارها با مشکلات ورود و خروج، تأخیرهای متعدد و محدودیتهای مختلف مواجه شد و این موضوع قابل انکار نیست.»
او ادامه داد: «در چنین شرایطی، ایران احساس کرده که قربانی شده است. اعضای این تیم دائماً بین ورود و خروج از خاک آمریکا در رفتوآمد بودند و فرصت کافی برای استراحت، تمرین و آمادهسازی در اختیار نداشتند. از نگاه آنها، این وضعیت مصداق آشکار بیعدالتی است.»
اعتراف رسانههای آمریکایی به بیعدالتی
انتقادها به نحوه میزبانی آمریکا تنها به ایران محدود نشد و برخی رسانههای آمریکایی نیز عملکرد واشنگتن را زیر سؤال بردند.
تارنمای آمریکایی یو.اس.ای.تودی در گزارشی نوشت: «هرچند نحوه برخورد با ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ شرمآور بود، اما آنچه نگرانکنندهتر است، پیامدهای این رفتار برای آینده فوتبال جهان خواهد بود.»
این روزنامه در ادامه تأکید کرد: «فیفا با همراهی با رویکرد دولت آمریکا در قبال ایران، که باعث شد تیم ملی ایران در آخرین لحظات محل اردوی خود را تغییر دهد و برای دو مسابقه نخست با محدودیتهایی شبیه مقررات منع رفتوآمد مواجه شود، در واقع جعبه پاندورا را گشود؛ اقدامی که میتواند در آینده این امکان را به کشورهای میزبان بدهد تا با کشورهایی که روابط سیاسی مناسبی با آنها ندارند، رفتاری مشابه داشته باشند؛ حتی اگر آن کشور، ایالات متحده آمریکا باشد.»
روزنامه نیویورکتایمز نیز در گزارشی به شرایط دشوار تیم ملی ایران پرداخت و با انتقاد از عملکرد فیفا نوشت: «جیانی اینفانتینو سالها از نفوذ فیفا بر کشورهای میزبان سخن گفته بود، اما هنگامی که موضوع ایران و آمریکا در جام جهانی مطرح شد، در یک لحظه به نقش یک "دلقک دربار" تقلیل یافت.»
رفتارهای تبعیضآمیز؛ مصادیق آشکار
مجموعه اقدامات و محدودیتهای اعمالشده از سوی دولت آمریکا نشاندهنده رفتاری متفاوت و تبعیضآمیز با تیم ملی فوتبال ایران است و مصادیق آن را میتوان شامل موارد ذیل دانست:
محرومیت از استقرار در خاک آمریکا
برخلاف اغلب تیمهای حاضر در جام جهانی، تیم ملی ایران اجازه نیافت اردو و محل اقامت خود را در خاک آمریکا مستقر کند. به همین دلیل، ایران ناچار شد کمپ خود را از ایالت آریزونا به شهر تیخوانای مکزیک منتقل کند و برای هر مسابقه، مسیر رفتوبرگشت میان مکزیک و آمریکا را طی کند؛ شرایطی که هیچیک از دیگر تیمهای حاضر با آن مواجه نبودند.
محدودیت در ورود و خروج
وزارت خارجه آمریکا برای ورود کاروان ایران نیز محدودیتهای ویژهای اعمال کرد. تارنمای اسپورت بیزنس جورنال نیز در این ارتباط گزارش داده است که با توجه به این محدودیتها، اعضای تیم تنها مدت کوتاهی پیش از هر مسابقه اجازه ورود به شهر میزبان را داشتند و بلافاصله پس از پایان بازی نیز باید خاک آمریکا را ترک میکردند.
کارشناسان ورزشی معتقد بودند این رفتوآمدهای اجباری، علاوه بر ایجاد خستگی مضاعف، زمان ریکاوری بازیکنان را کاهش داد و برنامههای تمرینی و تاکتیکی کادر فنی را با اختلال جدی روبهرو کرد.
صدور ناقص ویزا
یکی دیگر از موارد مورد اعتراض، نحوه صدور ویزا برای کاروان ایران بود. در حالی که بسیاری از تیمهای حاضر با دهها نفر از اعضای کادر فنی، مدیران، عوامل اجرایی و خبرنگاران همراه وارد آمریکا شدند، دولت آمریکا صدور ویزا برای هیئت ایرانی را بهشدت محدود کرد. در نتیجه، شمار قابل توجهی از مدیران، مسئولان رسانهای و اعضای اجرایی تیم موفق به دریافت ویزا نشدند. مقامهای آمریکایی در توضیح این تصمیم اعلام کردند که تنها افراد «ضروری» کاروان ایران مجوز ورود دریافت کردهاند.
افزون بر این، روند صدور ویزا نیز بهصورت تدریجی و در چند مرحله انجام شد؛ موضوعی که برنامهریزی فدراسیون فوتبال ایران را با مشکلات فراوان مواجه کرد و بر روند آمادهسازی تیم تأثیر منفی گذاشت.
تأخیر در ورود اعضای تیم
گزارشها همچنین از تأخیر در ورود برخی اعضای تیم ملی ایران به آمریکا حکایت داشت. در آستانه دیدار ایران و مصر در شهر سیاتل، فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرد که مهدی طارمی و سعید الهویی، مربی تیم، پس از ورود به فرودگاه آمریکا با بازرسیها و کنترلهای امنیتی طولانیمدت روبهرو شدند و با تأخیر به محل اقامت تیم رسیدند.
به گفته فدراسیون فوتبال ایران، سایر اعضای کاروان نیز ناچار شدند تا زمان پایان این روند منتظر بمانند و همین مسئله باعث بر هم خوردن برنامه از پیش تعیینشده تیم شد.
امیر قلعهنویی، سرمربی تیم ملی، نیز بارها تأکید کرد که این محدودیتها، در کنار رفتوآمدهای اجباری و مشکلات متعدد سفر، آمادگی جسمانی و فنی بازیکنان را تحت تأثیر قرار داده و خواستار جلوگیری از تکرار چنین شرایطی در رقابتهای آینده شد.
لغو سهمیه بلیت فدراسیون فوتبال ایران
یکی دیگر از موضوعات جنجالی، لغو سهمیه رسمی بلیتهای اختصاصیافته به فدراسیون فوتبال ایران بود.
الجزیره گزارش داده است که بر اساس مقررات فیفا، حدود هشت درصد ظرفیت هر مسابقه در اختیار فدراسیونهای ملی قرار میگیرد تا بتوانند بلیتها را از طریق کانال رسمی خود میان هواداران، خانواده بازیکنان، حامیان مالی و گروههای رسمی هواداری توزیع کنند.
فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرد که فرآیند فروش این سهمیه را آغاز کرده بود، اما تنها چند روز مانده به آغاز مسابقات، فیفا اطلاع داد که این سهمیه دیگر در اختیار فدراسیون ایران نخواهد بود و امکان توزیع بلیت از طریق این فدراسیون لغو شده است.
این تصمیم موجب شد شمار زیادی از هوادارانی که بر اساس این سهمیه برای سفر به آمریکا برنامهریزی کرده بودند، با مشکلات جدی مواجه شوند.
فدراسیون فوتبال ایران در بیانیهای این اقدام را «مغایر با روح برابری در مسابقات بینالمللی» توصیف کرد و هشدار داد که چنین تصمیمی شائبه دخالت ملاحظات سیاسی در بزرگترین رویداد فوتبال جهان را تقویت میکند. این فدراسیون همچنین از فیفا خواست به اصل بیطرفی و مقررات خود پایبند بماند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، ایران تنها تیم حاضر در جام جهانی بود که سهمیه رسمی توزیع بلیت آن لغو شد؛ اتفاقی که از نگاه بسیاری از ناظران، یکی دیگر از جلوههای رفتار متفاوت با تیم ملی ایران در جریان این رقابتها به شمار میرفت.
